به گزارش ۳ ثانیه؛ فیبا تغییرات قابل ‌توجهی در قوانین مربوط به اقدام به شوت، خطاهای غیرورزشی و تکنیکال ایجاد کرده است. این تغییرات از اول اکتبر ۲۰۲۶ (۹ مهر ۱۴۰۵) قابل اجراست و در فصل جدید لیگ برتر بسکتبال ایران هم اعمال می‌شود.

در حالی که هنوز داوران هم به طور کامل در جریان قوانین جدید قرار نگرفته‌اند، رسانه‌های بسکتبالی کشورهای مختلف از نبود شفافیت کامل و سردرگمی با قوانین جدید می‌نویسند. در این شرایط اجرایی شدن قوانین جدید در لیگ برتر ایران می‌تواند مشکلاتی را به دلیل آشنا نبودن مربیان و بازیکنان ایجاد کند.

پیش از این قرار بود که در کلینیک ملی پیش فصل مربیان، ساعتی هم به آموزش قوانین جدید داوری به مربیان اختصاص یابد. این جلسه به دلیل همزمانی با مسابقات تیم ملی در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ برگزار نشد و به این ترتیب فدراسیون بسکتبال بهترین فرصت برای انتقال تغییرات داوری امسال به مربیان را از دست داد.

خلاصه‌ای از مهم‌ترین تغییرات قوانین داوری امسال را بخوانید:

اقدام به شوت

تعریف فیبا از اقدام به شوت همچنان این است: «زمانی که توپ در دست یا دست‌های بازیکن قرار دارد و سپس به سمت سبد حریف به هوا پرتاب می‌شود.»

یکی از دلایل ایجاد تغییر در قوانین مربوط به اقدام به شوت این است که بازیکنان در سال‌های اخیر به خصوص در حملات ترنزیشن، بیشتر از قوانین به نفع خود استفاده می‌کنند، به همین دلیل شوت‌هایی از فواصل دور هم زده می‌شود که خطای روی این شوت‌ها هم گرفته می‌شوند.

قانون جدید به‌صراحت بیان می‌کند که «اقدام به شوت» فقط زمانی صدق می‌کند که بازیکن مهاجم در زمین حمله (Frontcourt) قرار داشته باشد؛ البته یک استثنا وجود دارد: نزدیک به پایان کوارتر یا پایان زمان شات‌کلاک.

اما فیبا مفهوم دیگری را نیز به این قانون اضافه کرده است:

«در شوت جفت (Jump Shot) یا دیگر شوت‌های همراه با حرکت، اقدام به شوت از زمانی آغاز می‌شود که بازیکن شروع به حرکت دادن شانه‌ها و توپ به سمت بالا و در جهت سبد حریف می‌کند.»

در واقع فیبا به یکباره حرکت شانه‌های بازیکن را به عنوان یکی از پیش شرط‌های اقدام به شوت وارد قوانین کرده است که این موضوع و تشخیص دقیق داوران می‌تواند محل بحث باشد، به خصوص که داوران آموزش دیده‌اند که در تشخیص وضعیت، بیشتر روی دست، بازو و توپ متمرکز باشند.

از سوی دیگر اگر بازیکن در زمان جامپ شات، حرکت خود را از ارتفاع سینه یا پایین‌تر آغاز کند و در ابتدای فرایند شوت روی بازوی او خطا شود و سپس حرکت خود را به سمت بالا ادامه دهد، این خطا روی اقدام به شوت محسوب نمی‌شود چون شانه‌های او هنوز شروع به حرکت رو به بالا نکرده‌اند.

شوت بعد از چرخش حساب نمی‌شود

قانون جدید فیبا درباره اقدام به شوت شامل‌بندی است که به‌صراحت می‌گوید: اگر بازیکن در لحظه‌ای که توپ به سمت بالا حرکت داده می‌شود، «رو به سبد» نباشد، دیگر «در حال اقدام به شوت» محسوب نمی‌شود.

فرض کنید یک بازیکن پست، در حالی که پشتش به سبد است، هنگام چرخش در جریان یک جامپ شات چرخشی معمولی (Turnaround Jump Shot) یا هوک‌شات، مرتکب خطا شود؛ در حالی که هنوز کاملاً رو به سبد نچرخیده است. بر اساس این قانون جدید، چنین صحنه‌ای «اقدام به شوت» محسوب نخواهد شد. 

تعاریف جدید خطای غیرورزشی

فیبا برای جایگزین کردن خطای غیرورزشی (Unsportsmanlike Foul) با دو دسته جدید «خطای اخلال‌گر» (Disruptive Foul) و «خطای شدید» (Flagrant Foul) تصمیمی گرفته که در ترجمه به زبان‌های مختلف غیر انگلیسی هم مشکلاتی ایجاد کرده و به خصوص هنوز برای خطاهای Disruptive معادل فارسی مناسبی پیدا نشده است. در نهایت هدف این بوده که در خطاهای غیرورزشی، آن دسته از خطاهای تاکتیکی و خطاهایی که در روند بازی اخلال ایجاد می‌کنند، از خطاهای شدید غیر ورزشی تفکیک شوند.

فیبا می‌گوید هدف از این تغییر، رسیدگی به قانون قبلی مربوط به اخراج بازیکن از بازی به دلیل مجموع خطاها بوده که از نظر این نهاد بیش از حد سخت‌گیرانه محسوب می‌شد. بنابراین راه‌حل فیبا این بوده که قانون قدیمی خطای غیرورزشی را به دو بخش تقسیم کند:

۱. خطاهای شدید (Flagrant Fouls): برای خطاهای سخت، یعنی اقدامات شدیدتر و خشن‌تر که در مجموع خطاهای منجر به اخراج از بازی محاسبه می‌شوند.

۲. خطاهای اخلال‌گر (Disruptive Fouls): برای متوقف کردن تاکتیکیِ جریان بازی و همچنین برخی خطاهای مشخصی که بازیکن از پشت سر یا از کنار مرتکب می‌شود. این خطاها در مجموع خطاهای منجر به اخراج از بازی محاسبه نخواهند شد.

تکنیکال‌ها به دو دسته تقسیم شدند

یکی از تغییرات مهم امسال، بازتعریف خطاهای فنی (Technical Fouls) و تفکیک آن‌ها بر اساس ماهیت و شدت تخلف است.

طبق قانون قبلی، بازیکن با دریافت ۲ تکنیکال، ۲ خطای غیرورزشی یا ترکیبی از این دو از بازی اخراج می‌شد؛ اما فیبا این سیستم را بیش از حد سخت‌گیرانه دانسته است.

بر اساس قانون جدید، تکنیکال‌ها به دو دسته تقسیم شده‌اند:

دسته اول: برای رفتارهای شدیدتر مانند برخورد یا صحبت غیرمحترمانه با داور و حریف، استفاده از الفاظ یا حرکات توهین‌آمیز، تحریک یا تمسخر حریف، مختل کردن دید او، تاب دادن بیش از حد آرنج‌ها بدون تماس و تمارض.

دسته دوم: برای تخلفاتی مانند تأخیر در بازی، آویزان شدن غیرمجاز از حلقه و گو‌ل‌تندینگ در آخرین پرتاب آزاد.

در نتیجه، هر دو خطای فنی دیگر لزوماً باعث اخراج بازیکن نمی‌شوند. بازیکن تنها در صورتی برای باقی‌مانده بازی اخراج می‌شود که ۲ خطای فنی دسته ۱، ۲ خطای Flagrant یا ترکیب یک خطای فنی دسته ۱ و یک Flagrant دریافت کند.

برای سرمربی نیز همین منطق اعمال شده و تعداد و نوع خطاهای فنی دریافت‌شده از سوی خودش یا اعضای نیمکت، تعیین‌کننده اخراج او خواهد بود.

جزئیات مربوط به تغییرات قوانین داوری را اینجا بخوانید.

یک تغییر در کمیته داوران ایران

علاوه بر تغییرات قوانین داوری، امسال یک تغییر هم در کمیته داوران ایران به وجود آمده و در حالی که فدراسیون بسکتبال ایران طبق تصمیم قبلی مجمع باید بعد از بازی‌های آسیایی وارد دوران سرپرستی جدید شود، امیرحسین واحدپور رئیس کمیته داوران بسکتبال هم از این سمت کنار رفته و فریدون سلیمیان بار دیگر به عنوان رئیس کمیته داوران انتخاب شده است. واحدپور در ابتدای دوران ریاست جواد داوری بیش از یک سال به عنوان دبیر اجرایی سازمان لیگ فعالیت کرد و با آمدن میثم علیپور از دبیری سازمان لیگ کناره‌گیری کرده و حدود یک سال هم به عنوان رئیس کمیته داوران فدراسیون فعالیت کرد.

فصل جدید لیگ برتر بسکتبال در حالی اواخر مهر آغاز می‌شود که فدراسیون بسکتبال باید وارد دوران سرپرستی و پس از آن انتخابات ریاست فدراسیون شود.

*در خلاصه تغییرات قوانین فیبا از مطلب سایت یوروبسکت استفاده شده است.