صنم نظامی داور با سابقه بسکتبال بانوان از دورانی میگوید که قوانین داوری دهان به دهان منتقل میشد و داوران لباسهای متنوعی میپوشیدند، از جمله لباس با طرح میکی ماوس!
به گزارش ۳ ثانیه؛ صنم نظامی به همراه مهری توکلی و مریم زارع به عنوان ناظران زن ایرانی با اعلام فیبا وارد فهرست ناظران بین المللی شدند. نظامی که همچنان در لیگ برتر بسکتبال بانوان قضاوت میکند، خاطرات جالبی از سالهای فعالیتش در رشته بسکتبال دارد. ناظر بین المللی بسکتبال ایران تعریف میکند که از ۱۹ سالگی تازه با بسکتبال آشنا شد:
«من خیلی دیر بازیکن بسکتبال شدم، وقتی هم که از حدود ۱۹ سالگی شروع کردم، پشتکار زیادی داشتم و چند ماه بعد به تیم ملی جوانان با سرمربیگری فرانک طیاری دعوت شدم. زمانی هم که بازیکن بودم، همزمان داوری میکردم.»
نظامی درباره بازی و قضاوت همزمان ادامه میدهد:
«یک دوره مسابقات دسته یک تهران بود و من هم در این مسابقات بازی میکردم. خانم باقری مسئول داوری تهران گفت که در جلسه مطرح کردیم، ایرادی ندارد، بیا همزمان قضاوت کن. آن زمان هم داوران خیلی کمتر از حالا بودند. قرار شد من در گروه الف داوری و در گروه ب بازی کنم. بازی خودمان که تمام میشد، به سمت رختکن میدویدم، لباس داوری میپوشیدم و قضاوت میکردم. یادم نیست چطور شد که در اواسط مسابقات حتی در گروه خودمان هم قضاوت کردم.»
داور بسکتبال بانوان توضیح میدهد که در آن زمان مسابقات قهرمانی کشور اهمیت داشت که به شکل متمرکز انجام میشد. مسابقات دسته یک تهران هم اهمیت داشت که البته سالی یک بار برگزار میشد و تیمها از اول هفته رقابت خود را شروع میکردند و تا پایان هفته مسابقات فینال و رده بندی برگزار میشد، یعنی کل مسابقات یک هفته طول میکشید. نظامی درباره تفاوتهای آن زمان میگوید:
«حدود سالهای ۷۴ و ۷۵ یادم است که به داوران فقط رنگ لباس را میگفتند. همه باید طوسی میپوشیدند و دیگر فرقی نداشت که چه لباسی باشد. یکی لباس با طرح میکی ماوس میپوشید و یکی راه راه.»
«آن زمان قوانین دهان به دهان منتقل میشد. هر کسی از پیشکسوتان خود درباره قوانین داوری شنیده بود. زمانی که مدرک درجه ۳ داوری گرفتم، کتاب نبود و مدرس به صورت شفاهی توضیح میداد. ما یادداشت میکردیم و بعد امتحان میدادیم، البته همان پیشکسوتان هم قوانین را خوب میدانستند و دقیقا نمیدانم که خودشان چطور یاد گرفته بودند.»
به گفته نظامی از اوایل دهه ۸۰ به تدریج فضای داوری بانوان هم حرفهای شد، عدهای از داوران به دورههای بین المللی رفتند. قوانین به صورت جزوه و بعد ترجمه شده در اختیار داوران قرار گرفت. تعداد داوران بین المللی هم نسبت به کشورهای آسیایی کم نبود. او میگوید:
«تا قبل از سال ۲۰۱۷، سهمیه بندی برای داوران بین المللی وجود نداشت. کلاس میگذاشتند و کسانی که قبول میشدند، به عنوان داور بین المللی شناخته میشدند. فیبا از سال ۲۰۱۷ براساس رنکینگ فدراسیونها و شرایط داوری آنها، سهمیه بین المللی به همه فدراسیونهای دنیا داد. اولین دوره، خانم کرم زاده نایب رئیس فدارسیون با توجه به اینکه اطلاعات کمتری وجود داشت، اعتاکید داشت که بقیه داوران در لیست بین المللی هستند و به همین دلیل نام فهیمه علیمرادی را به فیبا اعلام کرد، در حالی که همانجا بقیه داوران از لیست بین المللی خارج شدند و همین یک داور زن باقی ماند. من هم به عنوان ناظر بین المللی در آن دوره معرفی شدم.»
نظامی که همچنان در لیگ ایران قضاوت میکند، در واکنش به تصوری که از ناآماده بودن داوران زن بعد از رد شدن در تست آمادگی جسمانی ایجاد شد، میگوید:
«تا جایی که میدانم به داوران زن از دو روز قبل درباره تست آمادگی جسمانی گفته بودند، در حالی که این تست نیاز به تمرین دارد و حداقل باید ریتم آن را تمرین کنید. فرصت آنها برای تمرین کم بود.»
در حال حاضر هیچ داور زن ایرانی در ادامه دوره بین المللی ۲۰۱۹-۲۰۲۱ فعال نیست و فقط ناظران زن به لیست بین المللی فیبا بازگشتند. داوران و ناظران به تازگی در آزمونهای دوره ۲۰۲۱-۲۰۲۳ شرکت کردهاند و منتظر جواب آزمونها هستند. طبق توضیح نظامی در دوره جدید، فقط چهار سهمیه بین المللی به ناظران ایرانی تعلق میگیرد که مشخص نیست چند سهمیه به ناظران زن تعلق میگیرد و فیبا محدودیتی درباره زن یا مرد بودن ناظران تعیین نکرده است.